ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီးရှိ ဒီရေတောများကို မှီခိုနေရသော လူထု၏ ဝမ်းစာရေးလုပ်ငန်းများကို ကူညီထောက်ပံ့ပေးခြင်း

ဒီရေတောများသည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီးရှိ ကမ်းရိုးတန်းနေ ဒေသခံများ၏ စားနပ်ရိက္ခာဖူလုံမှုနှင့် အသက်မွေးဝမ်းကြောင်းလုပ်ငန်းများအတွက် အရေးပါသော အစိတ်အပိုင်းတစ်ခု ဖြစ်ပါတယ်။ 

ကုန်းမြေနှင့် ပင်လယ်ကြားတွင် ပေါက်ရောက်သော ဒီရေတောများသည် ဒီရေအတက်အကျရှိပြီး ဆားငန်ရည် ဝင်ရောက်နေသော မြေများ အစရှိသည့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်အခြေအနေများတွင် အလိုက်သင့် ရှင်သန်နိုင်ကြပါတယ်။ ၎င်းတို့၏ အမြစ်များသည် ရွှံ့နှင့် နှုန်းနွံများကို ထိန်းသိမ်းပေးပြီး ကမ်းရိုးတန်း ရေတိုက်စားမှုကို လျှော့ချပေးသလို ငါးနှင့် အခြား ရေသတ္တဝါများအတွက်လည်း မှီခိုကျက်စားရာ နေရာတစ်ခု ဖြစ်စေပါတယ်။  အနီးပါးဝန်းကျင်ရှိ ဒေသခံများအတွက်မူ ဒီရေတောများသည် ရေသတ္တဝါများ၊ ဓနိ၊ ပျားရည်၊ ဆေးဘက်ဝင်အပင်များနှင့် ထင်း အပါအဝင် အာဟာရ၊ အိမ်သုံးပစ္စည်းနှင့် ဝင်ငွေရရှိစေမည့် အရင်းအမြစ်များကို ပေးစွမ်းပါတယ်။ အဆိုပါ အရင်းအမြစ်များသည် အိမ်ထောင်စုများ၏ စားနပ်ရိက္ခာနှင့် စွမ်းအင်လိုအပ်ချက်များကို အထောက်အကူပြုသည့်အပြင် မိသားစုဝင်ငွေကိုလည်း ရရှိစေပါတယ်။ ထို့ပြင် အဆိုပါ သဘာဝအရင်းအမြစ်များကို ငါးဖမ်းလုပ်ငန်း၊ စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းနှင့် ရာသီအလိုက် အလုပ်အကိုင်များနှင့် တွဲဖက်ပြီး အိမ်ထောင်စု၏ ဝမ်းစာရှာဖွေရေး နည်းလမ်းများအဖြစ် အသုံးပြုကြပါတယ်။ 

ဒီရေတောများကို မှီခိုနေရသော ဒေသခံများသည် ရေငန်ဝင်ရောက်မှု၊ ကမ်းပါးပြိုကမ်းပါးတိုက်စားမှု၊ ပြင်းထန်သော ရာသီဥတုဖြစ်စဉ်များနှင့် သဘာဝအရင်းအမြစ်များ ပြုန်းတီးလာမှုအပါအဝင် စိန်ခေါ်မှုအမျိုးမျိုးနှင့် ရင်ဆိုင်နေကြရပါတယ်။ အဆိုပါ စိန်ခေါ်မှုများသည် ဒေသခံများ မှီခိုနေရသော ဂေဟစနစ်များကိုသာမက စားနပ်ရိက္ခာနှင့် ဝမ်းစာရေး အရင်းအမြစ်များ ထိန်းသိမ်းနိုင်ရေးကိုပါ ထိခိုက်စေပါတယ်။ ထို့ပြင် ဈေးကွက်ချိတ်ဆက်မှု နည်းပါးခြင်းနှင့် နည်းပညာဆိုင်ရာ ဗဟုသုတ လက်လှမ်းမမှီခြင်းတို့သည်လည်း ဒီရေတောထွက် ပစ္စည်းများမှ ဝင်ငွေရှာဖွေနိုင်ရေးနှင့် ယင်းတို့ကို ရေရှည်တည်တံ့အောင် စီမံခန့်ခွဲနိုင်ရေးတို့အတွက် အခက်အခဲ ဖြစ်စေပါတယ်။

ဒီရေတောများ ပြန်လည်ကောင်းမွန်လာရေးနှင့် ရေရှည်တည်တံ့စွာ အသုံးချရေးအတွက် မြှုပ်နှံဆောင်ရွက်ခြင်း

LIFT သည် မိတ်ဖက်အဖွဲ့အစည်းများမှတစ်ဆင့် ဒီရေတောများအတွင်းနှင့် ပတ်ဝန်းကျင်တွင် နေထိုင်ကြသော ဒေသခံများ၏ ဝမ်းစာရေးလုပ်ငန်းများ အားကောင်းလာစေရန်နှင့် ဒေသတွင်း အစားအစာထုတ်လုပ်မှုနှင့် မိသားစုဝင်ငွေများ မှီခိုနေရသော သဘာဝအရင်းအမြစ်များကို ပိုမို ရေရှည်တည်တံ့စွာ အသုံးပြုနိုင်စေရန် ကူညီထောက်ပံ့ပေးလျက် ရှိပါတယ်။ စိုက်ပျိုးရေးနှင့် ဝမ်းစာရေး လုပ်ဆောင်ချက်များသည် အဆိုပါ အရင်းအမြစ်များကို ဒေသခံများ၏ စီမံခန့်ခွဲမှုများနှင့် ဆက်စပ်လျက် ရှိပါတယ်။  ယင်းတွင် အထွက်နှုန်းကောင်းမွန်သော ပတ်ဝန်းကျင်အခြေအနေများကို ထိန်းသိမ်းနိုင်ရေး၊ ဒေသတွင်း စီမံခန့်ခွဲမှု အလေ့အထများကို အားကောင်းလာစေရေးနှင့် အစားအစာ ထုတ်လုပ်မှုနှင့် ဝမ်းစာရေးကို အထောက်အကူပြုသော သဘာဝဂေဟစနစ်များအပေါ် ကျရောက်နေသည့် ဖိအားများကို လျှော့ချနိုင်ရေးတို့အတွက် ဒေသခံများအား ပံ့ပိုးပေးခြင်းတို့ ပါဝင်ပါတယ်။  

ဤလုပ်ငန်းသည် ဒေသခံများထံတွင် ရှိနှင့်ပြီးသား အသိပညာများကို အခြေခံ၍ ဆောင်ရွက်ခြင်းဖြစ်ပါတယ်။  ဒေသတွင်း သဘာဝထွက်ကုန် ရှာဖွေစူးစမ်းသူများသည် ဒီရေတော ပတ်ဝန်းကျင်နှင့် ပတ်သက်၍ အစဉ်အလာ ရိုးရာအသိပညာများစွာ ရှိကြသော်လည်း၊ ရေရှည်တည်တံ့သော စိတ်ချရသည့် ရိတ်သိမ်းထုတ်ယူမှု နည်းစနစ်များ၊ အပင်များ ပြန်လည်ပေါက်ရောက်စေမှုနှင့် အရင်းအမြစ် စီမံခန့်ခွဲမှုဆိုင်ရာ ဗဟုသုတအချို့ လိုအပ်နေသေးသည်ကိုလည်း တွေ့ရှိရပါတယ်။  ဒေသအချို့တွင် အလှည့်ကျ ကောက်ယူစူးစမ်းသည့် ဧရိယာများ သတ်မှတ်ခြင်း၊ အပင်ငယ်များ ခုတ်ယူမှုကို ကန့်သတ်ခြင်းနှင့် သီးခြားအရင်းအမြစ်များ ရှာဖွေစူးစမ်းမှုကို ရာသီအလိုက် ကန့်သတ်ခြင်း စသည့် နည်းလမ်းများကို အသုံးပြုနေကြပြီး ဖြစ်ပါတယ်။ သို့သော် အဆိုပါ အလေ့အထများကို နေရာတိုင်းတွင် စနစ်တကျ အသုံးပြုနိုင်ခြင်း မရှိသေးပါ။  

စီမံကိန်း၏ အထောက်အပံ့ဖြင့် ရေရှည်တည်တံ့သော ရိတ်သိမ်းထုတ်ယူမှုဆိုင်ရာ လက်တွေ့ကျသော အသိပညာများ၊ ဒေသခံများ၏ အရင်းအမြစ် စောင့်ကြည့်လေ့လာမှုများနှင့် ဒေသတွင်း စီမံခန့်ခွဲမှုစနစ်များကို အားကောင်းလာစေရုံမျှမက သဘာဝအရင်းအမြစ်ဆိုင်ရာ ဆုံးဖြတ်ချက်များတွင် အမျိုးသမီးများနှင့် အခြားဒေသခံများ ပါဝင်ခွင့် အခွင့်အလမ်းများကိုပါ တိုးမြှင့်ပေးလျက် ရှိပါတယ်။ 

သဘာဝအရင်းအမြစ်များ၊ အာဟာရနှင့် ဝမ်းစာရေးလုပ်ငန်းများကို ချိတ်ဆက်ဆောင်ရွက်ခြင်း

ဒီရေတော ပတ်ဝန်းကျင်ကို မှီခိုနေရသော အိမ်ထောင်စုများအတွက် သဘာဝအရင်းအမြစ်များကို ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ခြင်းသည် စားနပ်ရိက္ခာနှင့် မိသားစုဝင်ငွေ ရရှိရေးတို့နှင့် တိုက်ရိုက် ဆက်စပ်နေပါတယ်။ ဒီရေတော ပတ်ဝန်းကျင်တွင် ကျက်စားသော ရေသတ္တဝါများသည် ဒေသတွင်း အာဟာရနှင့် ဈေးကွက်များအတွက် အထောက်အကူပြုပြီး၊ အခြားသော သစ်တောထွက် ပစ္စည်းများကိုလည်း အိမ်ထောင်စု အသုံးပြုရန် သို့မဟုတ် ရောင်းချရန်အတွက် အသုံးပြုကြပါတယ်။ ထို့ပြင် ဒီရေတောများသည် ကမ်းရိုးတန်း ရေတိုက်စားမှုကို လျှော့ချပေးနိုင်ပြီး ကမ်းရိုးတန်း သဘာဝဘေးအန္တရာယ်များမှလည်း အတိုင်းအတာတစ်ခုအထိ ကာကွယ်ပေးနိုင်ပါတယ်။  

တစ်ချိန်တည်းမှာပင် အဆိုပါ ဒေသများရှိ အိမ်ထောင်စုများသည် ရေကြီးရေလျှံမှု၊ မြေဆီလွှာနှင့် ရေတွင် ဆားငန်ဓာတ် တိုးလာမှု၊ သောက်သုံးရေ ရရှိရန် ခက်ခဲမှု စသည့် စိန်ခေါ်မှုများနှင့် ရင်ဆိုင်နေကြရပါတယ်။ အဆိုပါ ဖိအားများသည် စိုက်ပျိုးရေး၊ သဘာဝအရင်းအမြစ်များနှင့် အိမ်ထောင်စုများ၏ စားနပ်ရိက္ခာ လုံခြုံမှုကို ထိခိုက်စေပါတယ်။  

သို့ဖြစ်ပါ၍ LIFT ၏ အကူအညီသည် ဒီရေတော ပြန်လည်ထူထောင်ရေး တစ်ခုတည်းတင် မကဘဲ လွှမ်းခြုံပါဝင်ပါတယ်။ ယင်းသည် ဝမ်းစာရေးနှင့် ဈေးကွက် အခွင့်အလမ်းများ အားကောင်းလာစေရန်၊ အိမ်ထောင်စု အာဟာရနှင့် သောက်သုံးရေ လုံခြုံရေး တိုးတက်လာစေရန်၊ အမျိုးသမီးများ၏ ပါဝင်ဆောင်ရွက်မှုကို ပံ့ပိုးပေးရန်နှင့် ရာသီဥတုနှင့် သဘာဝဘေးအန္တရာယ် စီမံခန့်ခွဲမှုတွင် ဒေသခံများ၏ ပြင်ဆင်ထားရှိမှုကို မြှင့်တင်ပေးနိုင်ရန်အတွက် ရည်ရွယ်၍ ပုံစံထုတ်ထားခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။  

အဆိုပါ လုပ်ငန်းနယ်ပယ်များကို ချိတ်ဆက် ဆောင်ရွက်ခြင်းဖြင့် စီမံကိန်းသည် ဒီရေတော ပြန်လည်ထူထောင်ရေး ကြိုးပမ်းမှုများသည် ယင်းတို့ကို မှီခိုနေရသော ပြည်သူများ၏ ရေရှည် စားနပ်ရိက္ခာ လုံခြုံရေးနှင့် ဝမ်းစာရေးလုပ်ငန်းများအတွက်ပါ အကျိုးပြုနိုင်စေရန် ရည်ရွယ်ဆောင်ရွက်လျက် ရှိပါတယ်။

*ဤအကြောင်းအရာကို UNOPS-LIFT website တွင် ၁၁ စက်တင်ဘာလ ၂၀၂၆ နေ့က မူရင်းထုတ်ဝေထားပါသည်။