အရေးပေါ်အခြေအနေများအတွက် ရန်ပုံငွေ၏ ထိရောက်သောထောက်ပံ့မှု ဖြင့် အရေးအကြီးဆုံးအချိန်တွင် ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှုများကို ပေးအပ်ခြင်း

၂၀၂၅ ခုနှစ် မတ်လတွင် မြန်မာနိုင်ငံကို အားပြင်းသောငလျင်နှစ်ခုလှုပ်ခတ်ခဲ့ရာ ကျန်းမာရေးဝန်ဆောင်မှုများသည် အပြင်းအထန်ဆုံး ထိခိုက်မှုခံခဲ့ရသည့် ကဏ္ဍများထဲမှ တစ်ခု ဖြစ်ခဲ့ပါသည်။ ငလျင်လှုပ်ခတ်ခဲ့သည့် နေရာများတွင် ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာ အဆောက်အအုံများ ပြိုကျပျက်စီးခဲ့ပြီး  ဆေးဝါးနှင့်ဆေးပစ္စည်းများ ပျက်စီးခဲ့ရကာ ပုံမှန်နှင့် အရေးပေါ်ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှုစနစ်တွင် လိုအပ်ချက်များစွာ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ပါသည်။ ထိခိုက်ဒဏ်ရာများမှသည် နာတာရှည်ရောဂါများ၊ မျိုးဆက်ပွားကျန်းမာရေး၊ ရောဂါကာကွယ်ရေးအထိ- လူထောင်ပေါင်းများစွာသည် အရေးပေါ်စောင့်ရှောက်မှုများ အလျင်အမြန် လိုအပ်နေခဲ့ပါသည်။

အရေးပေါ်အခြေအနေများအတွက် ရန်ပုံငွေ (Contingency Fund for Emergencies – CFE)   သည် အခြေအနေအလိုက်လိုအပ်ချက်နှင့်အညီထောက်ပံ့ပေးနိုင်ပီး ၎င်းရန်ပုံငွေ၏ အချိန်မီပံ့ပိုးမှုများကြောင့် ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့ (WHO) သည် အရေးပေါ်ဆေးဝါးများနှင့်ဆေးပစ္စည်းများကို လျင်မြန်စွာဖြန့်ဖြူးပေးနိုင်ခဲ့ခြင်းဖြင့် အဓိကကျသော ကျန်းမာရေး စောင့်ရှောက်မှုများဆက်လက်ပေးနိုင်ရန်ပံ့ပိုးနိုင်သည့်အပြင်  ငလျင်လှုပ်ခတ်ခဲ့သည့် နေရာများတွင် ကူညီကယ်ဆယ်ရေးလုပ်ဆောင်နေသော မိတ်ဖက်အဖွဲ့အစည်းများနှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုကိုလည်း မြှင့်တင်နိုင်ခဲ့ပါသည်။

“ငလျင်လှုပ်ပြီးနောက်မှာ အရာအားလုံး ပိုပြီးခက်ခဲလာပါတယ်” ဟု မန္တလေးရှိ ယာယီခိုလှုံရာစခန်းတွင် နေထိုင်သည့် ကိုယ်ဝန်ဆောင်အမျိုးသမီးတစ်ဦးဖြစ်သူ ဒေါ်လှလှ (အမည်လွှဲ) မှ ပြောပါသည်။ “ကလေးအတွက် ဘယ်လိုပြင်ဆင်ရမှန်း မသိဘူး။ ဒီ မိခင်နှင့်မွေးကင်းစကလေး အသုံးအဆောင်အိတ်က ကျွန်မအတွက် မတတ်နိုင်တဲ့အရာတွေကိုဖြည့်ဆည်းပေးထားပါတယ် - ကလေးမွေးဖွားဖို့အတွက် စိတ်ပူပန်မှုကိုလည်း သက်သာရရစေပါတယ်"

သူမ၏ ဖြစ်စဉ် မှာ အရေးပေါ်အခြေအနေ ကြိုတင်ပြင်ဆင်မှု၏ ထိရောက်မှုကို ထင်ဟပ်ပြသည့် ဖြစ်စဉ်များစွာထဲမှ တစ်ခုဖြစ်ပါသည်။ CFE ရန်ပုံငွေ၏ ကျေးဇူးဖြင့် ငလျင်ကြောင့်ကြီးကြီးမားမားထိခိုက်မှုရှိခဲ့သည့် မြို့နယ် ၂၀ တွင် မိခင်နှင့်ကလေး အထောက်အပံ့ပစ္စည်း ၁,၄၀၀ ကို ဖြန့်ဝေပေးနိုင်ခဲ့ပြီး မိခင်နှင့်မွေးကင်းစကလေးငယ်ပေါင်း ၂,၈၀၀ ကျော်အတွက် ပိုမိုဘေးကင်းသော မီးဖွားခြင်းနှင့် ကိုယ်ဝန်ဆောင်စောင့်ရှောက်မှုကို ထောက်ပံ့ပေးနိုင်ခဲ့ပါသည်။

 ၎င်းမှာ CFE မှ ပံ့ပိုးပေးနိုင်ခဲ့သည့် ပိုမိုကျယ်ပြန့်သော တုံ့ပြန်မှုများ၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုမျှသာ ဖြစ်သည်။

Caption: ငလျင်လှုပ်ပြီး ၂၄ နာရီအတွင်း ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့ WHO မှ အရေးပေါ်ကျန်းမာရေးပစ္စည်းများ ပေးပို့ခဲ့ပုံ။
Photo: WHO Myanmar

နိုင်ငံတကာလေကြောင်းမှတဆင့်ကူညီကယ်ဆယ်ရေး ပစ္စည်းများ မြန်မာနိုင်ငံသို့ပို့ဆောင်မှုမှသည် ငလျင်ဘေးသင့်ဒေသများတွင် လက်တွေ့လုပ်ဆောင်မှုများ

ငလျင်လှုပ်အပြီး  များမကြာမီပင် CFE ရန်ပုံငွေဖြင့် ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့ (WHO) သည်  အရေးပေါ်အခြေအနေအတွက် မရှိမဖြစ်လိုအပ်သော ပစ္စည်းများဖြစ်သည့် အရေးပေါ်ဆေးဝါးနှင့်ဆေးပစ္စည်းများInteragency Emergency Health Kits (IEHKs)၊ ထိခိုက်ဒဏ်ရာနှင့် ခွဲစိတ်ကုသရေးကိရိယာများ (TESKs)၊ ရွေ့လျားယာယီတဲများ၊ သွေးသွင်းရာတွင် ဘေးကင်းလုံခြုံရေးပစ္စည်းများနှင့် ရုပ်အလောင်းထည့်အိတ်များကို နိုင်ငံတကာလေကြောင်းမှတဆင့် မြန်မာနိုင်ငံသို့ ပို့ဆောင်နိုင်ခဲ့ပါသည်။ ဤပစ္စည်းများကို အရေးပေါ်ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှု လိုအပ်နေသော ငလျင်ဒဏ်ခံရသူများကို ကုသပေးနေသည့် ကျန်းမာရေးဌာနများသို့ ဖြန့်ဝေပေးနိုင်ခဲ့ပါသည်။

ရောဂါကာကွယ်ရေးလုပ်ငန်းများ၊ ရေ၊ နှင့် သန့်ရှင်းရေးဆိုင်ရာ (WASH) လုပ်ငန်းများကို ပံ့ပိုးခြင်းဖြင့် ပြည်သူ့ကျန်းမာရေးကိုစောင့်ရှောက်ခြင်း
မိုးရာသီနီးကပ်လာခြင်းနှင့် ယာယီစခန်းများတွင် ငလျင်ဘေးသင့်ပြည်သူများ ယာယီခိုလှုံနေထိုင်မှုများကြောင့် ကူးစက်ရောဂါများ ပျံ့နှံ့နိုင်ချေရှိသည့်အတွက်  ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့ (WHO) သည် ကူးစက်ရောဂါတုံ့ပြန်ရေးဆေးဝါးနှင့်ဆေးပစ္စည်းများ၊ ဓာတ်ခွဲ ပစ္စည်းများနှင့် ကူးစက်ရောဂါများကို လျင်မြန်စွာစစ်ဆေးနိုင်သော ရောဂါရှာဖွေစစ်ဆေးရေးကိရိယာများ (RDTs) ကို ငလျင်ဘေးသင့်ဒေသများသို့ ကြိုတင်ပို့ဆောင်ထားနိုင်ခဲ့ပါသည်။ ဓာတ်ခွဲဌာန ၆ ခုနှင့် ငလျင်ဘေးသင့်ဒေသများသို့ ၎င်းပစ္စည်းများကို ထောက်ပံ့နိုင်ခဲ့ပီး  ရေအရည်အသွေး စစ်ဆေးခြင်းနှင့် ကူးစက်ရောဂါပျံ့နှံ့မှု စစ်ဆေးခြင်းတို့ လုပ်ဆောင်နိုင်ရန်  ပံ့ပိုးပေးခဲ့ပါသည်။
 

Caption: ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့ WHO ၏ ကျန်းမာရေးမိတ်ဖက်အဖွဲ့များက ရောဂါကာကွယ်ရေးလုပ်ငန်းစဉ်၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းအဖြစ် ငလျင်ဒဏ်သင့်ရပ်ရွာများသို့ ခြင်ထောင်များ ဖြန့်ဝေပေးနေစဉ်။
Photo: WHO Myanmar

ငလျင်ဒဏ်ခံရသူများ ယာယီခိုလှုံနေထိုင်ရာများတွင် ရောဂါပိုးသယ်ဆောင်သော ပိုးမွှားများ မှတဆင့် ကူးစက်တတ်သော ရောဂါများ နှင့် ရေမှတဆင့် ကူးစက်တတ်သော ရောဂါများ ဖြစ်ပွားနိုင်ခြေကို ကာကွယ်လျှော့ချနိုင်ရန် ခြင်ထောင်   (၅၀၀)၊  သွေးလွန်တုပ်ကွေးရောဂါ(Dengue)၊ ဝမ်းပျက်ဝမ်းလျှောရောဂါ (AWD)ကာကွယ်ရေး နှင့် မိုးရာသီအတွက် ကြိုတင်ပြင်ဆင်ခြင်းဆိုင်ရာ အသိပညာပေး ပစ္စည်းများကိုလည်း ဖြန့်ဝေပေးခဲ့ပြီး ပါသည်။

“ဒီဆေး ပစ္စည်းတွေသာမရှိရင်  ကူးစက်ရောဂါတွေကို ကာကွယ်ထိန်းချုပ် ဖို့ ကျွန်တော်တို့ ကြိုတင် ပြင်ဆင်နိုင်မှာမဟုတ်ဘူး” ဟု စစ်ကိုင်းမှ ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှု ပေးနေသူ တစ်ဦးက ပြောသည်။ “မုတ်သုံဝင်ပီး မိုးရာသီရောက်လာရင် အခြေအနေတွေ ဆိုးလာနိုင်ပါတယ်- ဒါပေမဲ့ အခုတော့ ကျွန်တော်တို အစကနေ ပြန်စ စရာ မလိုတော့ဘူး” ဟု ၎င်းက ပြောသည်။

Caption: ရေမှတဆင့် ကူးစက်သောရောဂါများ ဖြစ်ပွားနိုင်ခြေကို ကာကွယ်ရန် ဒေသခံဆေးရုံတွင် ရေသန့်စင်စက်တစ်ခု တပ်ဆင်နေစဉ်။
Photo: WHO

ငလျင်ဒဏ်ခံရသူများ ယာယီခိုလှုံနေထိုင်ရာများတွင် ရေမှတဆင့် ကူးစက်သောရောဂါများ ဖြစ်ပွားနိုင်ခြေကို ကာကွယ်ရန် ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့ (WHO) သည် CFE ရန်ပုံငွေ၏ အထောက်အပံ့ဖြင့် မန္တလေး၊ နေပြည်တော်၊ စစ်ကိုင်းနှင့် ညောင်ရွှေတို့ရှိ ကျန်းမာရေးဌာနများနှင့် ယာယီခိုလှုံနေထိုင်ရာနေရာများသို့ ရေသန့်စင်စက်များ ဖြန့်ဝေပေးနိုင်ခဲ့ပါသည်။ ဆေးခန်း ၂၇ ခုနှင့် ကိုယ်ဝန်ဆောင် စောင့်ရှောက်မှုပေးသော နေရာ ၃ ခုတို့တွင် ရေသန့်စင်စက် ၃၀ခု တပ်ဆင်ထားပြီး လစဉ် လူပေါင်း ၁၃,၅၀၀ ကျော်အတွက် သန့်ရှင်းသောသောက်သုံးရေရရှိနိုင်ရန် ထောက်ပံ့ပေးနိုင်ခဲ့ပီး  ရေသန့်စင်စက် ၂၅ခု ကို ထပ်မံဖြန့်ဖြူးရန် စီစဉ်ထားပါသည်။ 

အဆိုပါဆောင်ရွက်ချက်များသည် ဝမ်းပျက်ဝမ်းလျှော‌၊ ကာလဝမ်းရောဂါနှင့် အခြား ရေမှတဆင့် ကူးစက်နိုင်သောရောဂါ ကာကွယ်ရေးလုပ်ငန်းများကို တိုက်ရိုက်ပံ့ပိုးပေးရန်ဖြစ်ပါသည်။ ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့ (WHO) ၏ ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ မေလ ၃၀ ရက် ငလျင်နှင့်ပတ်သက်သော အစီရင်ခံစာ တွင် ငလျင်ဘေးသင့်နေရာတချို့၌ ဝမ်းပျက်ဝမ်းလျှောနှင့် အရေပြားကူးစက်ရောဂါများခံစားရသော လူနာအနည်းငယ် တွေ့ရှိရကြောင်း ဖော်ပြထားသည့်အတွက်  ရေနှင့်သန့်ရှင်းရေး WASH လုပ်ငန်းများ  လုပ်ဆောင်ရန် အရေးကြီးလှပါသည်။
 

Caption: 
WHO ၏ ကျန်းမာရေးမိတ်ဖက်အဖွဲ့သည် မန္တလေးရှိ ငလျင်ကယ်ဆယ်ရေးစခန်းတွင် အဓိကကျသောကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှုများကို ပေးအပ်နေစဉ်။
Photo: WHO Myanmar

အဓိကလိုအပ်သောဆေးဝါးများထောက်ပံ့ခြင်းနှင့် စိတ်ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာစောင့်ရှောက်မှုများ ပံ့ပိုးပေးခြင်း

ငလျင်လှုပ်ပြီး ရက်သတ္တပတ်များအတွင်း ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့ (WHO) သည် သွေးတိုးနှင့် ဆီးချိုရောဂါရှိသူ ၂၅,၀၀၀ ကျော်အတွက် အဓိကလိုအပ်သောဆေးဝါးများကို CFE ရန်ပုံငွေဖြင့် ၃လစာ ထောက်ပံ့ပေးခဲ့သည့်အပြင် ငလျင်ကြောင့် ခြေလက်ကိုယ်အင်္ဂါထိခိုက်သွားသူများ ပြန်လည်ကောင်းမွန်လာစေရန်အတွက် အထောက်အကူပြုပစ္စည်း ၁,၅၀၀ ကိုလည်း ပေးအပ်ခဲ့ပါသည်။

ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့ (WHO)သည် စိတ်ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာဆေးဝါးနှင့်ဆက်စပ် ပစ္စည်းများပံ့ပိုးပေးခြင်း၊ ငလျင်ဘေးသင့်ဒေသတွင် ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှုပေးနေသူ ၄၅၀ကျော်ကို  စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ရှေးဦးသူနာ ပြုစုခြင်း (PFA) နှင့် မိမိကိုယ်ကို ဂရုစိုက်ခြင်း (self-care) သင်တန်းများပေးခြင်းဖြင့်  ငလျင်ကြောင့် ဝမ်းနည်းမှု၊ ဆုံးရှုံးမှုနှင့် ကြောက်ရွံ့မှုတို့ ခံစားနေရသော ငလျင်ဘေးသင့်ပြည်သူထောင်ပေါင်းများစွာကို စိတ်ကျန်းမာရေး စောင့်ရှောက်မှုများ ပေးနိုင်ခဲ့ပါသည်။ စိတ်ကျန်းမာရေးနှင့် စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ပံ့ပိုးမှု (MHPSS) အသိပညာပေး လက်ကမ်းစာစောင်များနှင့် လက်တွေ့လမ်းညွှန်စာအုပ်များ ဖြန့်ဝေခြင်းအားဖြင့် ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့ (WHO)သည် ငလျင်ဘေးသင့်ဒေသတွင် ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှုပေးနေသူ များနှင့် စေတနာ့ဝန်ထမ်းများအပါအဝင် လူပေါင်း ၂၂,၉၀၀ (ငလျင်ဒဏ်သင့်သူ ၂၂,၀၀၀ နှင့် ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှုပေးသူ ၉၀၀) ကျော်အား စိတ်ဖိစီးမှုများ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ထိခိုက်ခံစားရမှုများကို ရင်ဆိုင်ဖြေရှင်းနိုင်ရန်၊နှင့် ပြန်လည်ထူထောင်ရေးကာလအတွင်း စိတ်ကျန်းမာရေးကို စောင့်ရှောက်နိုင်ရန် လိုအပ်သော ဗဟုသုတနှင့် ကျွမ်းကျင်မှုများကို  မြှင့်တင်ပေးခဲ့ပါသည်။

ငလျင်ဘေးကူညီကယ်ဆယ်ရေးလုပ်ငန်းများဆောင်ရွက်ရာတွင်  CFE ၏ အထောက်အပံ့သည် နိုင်ငံတစ်ဝန်းရှိ ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့ (WHO)၏လုပ်ငန်းဆောင်ရွက်မှု များတွင် များစွာ အထောက်အပံ့ ဖြစ်စေခဲ့ပါသည်။- အရေးပေါ်တုံ့ပြန်ရေးအဖွဲ့များ (RRTs) နှင့်  အရေးပေါ်ကျန်းမာရေးတုံ့ပြန်ဆောင်ရွက်မှု စီမံခန့်ခွဲရေးဌာန များ (HEOCs) တို့ကို လည်း ပံ့ပိုးပေးခဲ့ပါသည်။ ဤလုပ်ငန်းဆောင်ရွက်မှုများက ငလျင်ဘေးသင့်ဒေသများတွင် ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာအထောက်အပံ့များကို စနစ်တကျ၊ ရည်ရွယ်ချက်နှင့်အညီ အချိန်မှီ   ဖြည့်ဆည်းဆောင်ရွက်နိုင်စေခဲ့သည်။ 

"WHO ရဲ့ CFE ရန်ပုံငွေက ငလျင်ဘေးမှာ အမြန်ဆုံးတုံ့ပြန်နိုင်အောင် ကူညီပေးခဲ့ပါတယ်။ အရေးပေါ်လိုအပ်ချက်တွေသာမက ငလျင်ဘေးသင့်ဒေသများရှိလူထုအနေနှင့် သဘာဝဘေး ခံနိုင်ရည်ရရှိစေရန်နှင့် အဓိကကျတဲ့  ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှုတွေကို ပြန်လည်ထူထောင်ရေးကာလအထိပါ ရရှိနိုင်အောင် ပံ့ပိုးပေးနိုင်ခဲ့တယ်" ဟု ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့ (WHO)၏  မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ ကိုယ်စားလှယ် Dr Thushara Fernandoက ပြောကြားခဲ့ပါသည်။ 

မြန်မာနိုင်ငံသည် ငလျင်ဘေး အရေးပေါ်တုံ့ပြန်မှုမှ ကနဦး ပြန်လည်ထူထောင်ရေးသို့ ကူးပြောင်းနေချိန်တွင် ထိခိုက်လွယ်ဆုံးသူများအား အဓိကကျသော  ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှုများရရှိနိုင်အောင် ဆက်လက်ပံ့ပိုးပေးရန် ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့ (WHO)မှ လုပ်ဆောင်လျက်ရှိပါသည်။ ၎င်းလုပ်ဆောင်ချက်များကိုလည်း အခြေအနေအလိုက်လိုအပ်ချက်နှင့်အညီ အချိန်မှီထောက်ပံ့ပေးနိုင်သော အရေးပေါ်အခြေအနေများအတွက် ရန်ပုံငွေ (CFE)  ဖြင့်ပံ့ပိုးနိုင်ခြင်းဖြစ်ပါသည်။

CFE ရန်ပုံငွေ ၏ ထောက်ပံ့ပေးမှုဖြင့် ငလျင်ဘေးသင့်ဒေသမှ ကိုယ်ဝန်ဆောင်အမျိုးသမီးများ၊ ဒဏ်ရာရလူနာများမှသည် နာတာရှည်ရောဂါရှိသူများအထိ ထောင်ပေါင်းများစွာသော ပြည်သူများသည်  ၎င်းတို့ရသင့်ရထိုက်သည့် ကျန်းမာရေး စောင့်ရှောက်မှု နှင့် ကာကွယ်မှု တို့ကို ရရှိခဲ့ပါသည်။

*ဤဆောင်းပါးကို WHO Myanmar website တွင် မူရင်းရေးသား ထုတ်ဝေထားပါသည်။