မြန်မာနိုင်ငံရှိ လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှုဆိုင်ရာအကျပ်အတည်းများကြားမှ ကိုယ်ဝန်ဆောင်မိခင်များအား အသက်ကယ်ကုသမှုများ ပေးနေခြင်း။

မြန်မာနိုင်ငံ အရှေ့တောင်ပိုင်းဒေသတွေမှာ ပဋိပက္ခတွေ ပြင်းထန်လာတာနဲ့အမျှ  အဆိုပါ ဘေးသင့်တဲ့ဒေသတွေက မိသားစုတွေဟာ အိုးအိမ်စွန့်ခွာ ထွက်ပြေးခဲ့ကြရပါတယ်။ အဲဒီထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်လာသူတွေထဲမှာ အသက် ၂၄ နှစ်အရွယ် ကိုယ်ဝန်ဆောင်မိခင် စိုး လည်း ပါဝင်ခဲ့ပြီး သူမ အနာဂတ်အတွက် မသေချာမရေရာခဲ့ပါ။

“ကျွန်မတို့ ဘာမှမယူနိုင်ဘဲ ထွက်ပြေးခဲ့ရပါတယ်” “အတူရှိတာက ဝတ်ထားတဲ့ အဝတ်အစားနဲ့ ကြောက်ရွံ့မှုတွေပါဘဲ” ဟု စိုး က ပြန်ပြောပြပါတယ်။ 

ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်လာတဲ့ မိသားစုတွေအတွက် ဘုန်းကြီးကျောင်းက ယာယီခိုလှုံရာဖြစ်လာခဲ့ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ စိုး လို ကိုယ်ဝန်ဆောင်မိခင်တွေအတွက် ဘေးကင်းလုံခြုံရေးက ကြိုးပမ်းရုန်းကန်နေရသမျှတွေထဲက  တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းသာဖြစ်ပြီး အထောက်အကူပစ္စည်း၊ ဆေးကုသမှု စတာတွေမရှိဘဲ စစ်ဘေးရှောင်နေရချိန် ကလေးမွေးဖွားဖို့ဆိုတာ လုံးဝမဖြစ်နိုင်လုနီးပါး ဖြစ်နေခဲ့ပါတယ်။

သူမတစ်ဦးတည်း ခံစားနေရတာတော့ မဟုတ်ပါဘူး။ မြန်မာနိုင်ငံတဝှမ်းမှာ လူသားချင်းစာနာမှု အကျပ်အတည်းက ဆက်လက် နက်ရှိုင်းနေပါတယ်။   ၂၀၂၅ ခုနှစ် မြန်မာနိုင်ငံ လူသားချင်းစာနာမှုဆိုင်ရာ လိုအပ်ချက်နှင့် တုံ့ပြန်ရေးအစီအစဉ် (HNRP)အရ လူဦးရေ သန်း ၂၀ နီးပါးဟာ လူသားချင်းစာနာမှုဆိုင်ရာ အကူအညီတွေ လိုအပ်နေကြပြီး သူတို့တွေထဲက လူဦးရေ ၁၀.၄ သန်းကျော်မှာ အမျိုးသမီးတွေနဲ့ မိန်းကလေးတွေ ဖြစ်ကြပါတယ်။

AFXB Myanmar မှ နယ်လှည့်ဆေးကုသရေးအဖွဲ့တစ်ခုက စစ်ဘေးရှောင်စခန်းကို ရောက်ခဲ့ပါတယ်။ စိန်ခေါ်မှုတွေကြားကဘဲ အဲဒီအဖွဲ့က မိခင်ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှုအတွက် စိုး အပါအဝင် ကိုယ်ဝန်ဆောင်မိခင်တွေကို ‌ရွေးချယ်ပြီး ယာယီအခြေအနေတွေမှာ ဘေးကင်းကင်းနဲ့ မီးဖွားနိုင်စေဖို့ တခါသုံးမွေးသန့်ထုပ်(CDK)တွေကို ပေးအပ်ခဲ့ပါတယ်။ အဲဒီပစ္စည်းထုပ်တွေက မီးဖွားရာမှာ သန့်ရှင်း ဘေးကင်းတဲ့ အခြေအနေဖြစ်စေဖို့ အထောက်အကူပေးတာမလို့ ရောဂါပိုးဝင်မဲ့အန္တရာယ်ကို လျှော့ချနိုင်ပါတယ်။

အဲဒီနေ့မှာပဲ စိုး မီးဖွားခဲ့ပါတယ်။

ကျန်းမာရေးအဖွဲ့ရောက်တော့ သူမက နာနေတဲ့ ဝမ်းဗိုက်ကို ကိုင်ပြီး “မီးဖွားမဲ့ရက် နီးနေတော့ ဗိုက်စနာလာခဲ့တာ။ ဘာလုပ်ရမလဲ မသိဘူး” ဟုပြောပါတယ်။ ကျန်းမာရေးအဖွဲ့က သူမကို ကူညီပြီး ဘယ်လို လုပ်ဆောင်ရမယ်ဆိုတာ ရှင်းပြခဲ့တဲ့အပြင် သူမရဲ့မိသားစုကိုလည်း အရေးပေါ်မိခင်စောင့်ရှောက်မှုဆိုင်ရာ လမ်းညွှန်ချက်တွေနဲ့ ပြင်ဆင်ပေးခဲ့ပါတယ်။

အဲဒီညမှာ အရပ် သားဖွားဆရာမတစ်ဦးကို အရေးပေါ် ခေါ်လိုက်ရပြီး အချိန်မီရောက်လာခဲ့ပါတယ်။ UNFPA က ဖြန့်ဝေထားတဲ့ ပိုးသတ်ထားတဲ့ အခင်း၊ ဓား၊ ဆပ်ပြာ၊ လက်အိတ်နဲ့ ကလေးအဝတ်အစားတွေပါတဲ့ ပစ္စည်းထုပ်တွေရဲ့ အကူအညီနဲ့ စိုး မှာ ဖယောင်းတိုင်မီးအောက်မှာဘဲ ကျန်းမာတဲ့ သမီးမိန်းကလေးတစ်ဦး ဖွားမြင်ခဲ့ပါတယ်။

သူမရဲ့ မွေးကင်းစကလေးငယ်လေးကို တခါသုံးမွေးသန့်ထုပ် (CDK) ထဲက အဝတ်အစားနဲ့ ထွေးပတ်နေရင်း သူမပါးပြင်ပေါ် မျက်ရည်များ စီးကျနေခဲ့ပါတယ်။

စိုးက သူမရဲ့ သမီးလေးကို ကြည့်ရင်း “ကျေးဇူးတင်စကားကို ဘယ်လိုပြောရမှန်းတောင် မသိဘူး”လို့ စိတ်လှုပ်ရှားစွာ ခပ်တိုးတိုးပြောပါတယ်။   

“သားဖွားဆရာမနဲ့ ဒီ မီးဖွားပစ္စည်းအိတ်ငယ်တွေက ကျွန်မတို့ကို ကယ်တင်ပေးခဲ့တာပါ။ ကျွန်မတို့ရဲ့  ရပ်ရွာဓလေ့ထုံးစံအရ ကလေးမမွေးဖွားခင် ကလေးပစ္စည်းတွေ ပြင်ဆင်တာက ကံဆိုးစေတယ်လို့ ယုံကြည်ကြပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ အခုလို အကျပ်အတည်းနဲ့ စစ်ရှောင်နေရချိန်မှာ ဒီလို လိုအပ်တဲ့ ပစ္စည်းထုပ်တွေရဲ့  အရေးထားတဲ့ ပံ့ပိုးမှုတွေကပဲ မျှော်လင့်ချက်နဲ့ ‌ဘေးကင်းလုံခြုံမှုကို ပေးနိုင်တာပါ။”လို့ သူမက ဆက်ပြောပါတယ်။

မြန်မာနိုင်ငံအနှံ့ ပဋိပက္ခ ဖြစ်ပွားရာဒေသတွေမှာ ကျန်းမာရေး ဝန်ဆောင်မှုတွေ နည်းပါးပြီး ရိုးရာထုံးတမ်းစဉ်လာတွေက သားဖွားမိခင်ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှုကို ပုံသွင်းထားလေ့ရှိရာ ကျွမ်းကျင်တဲ့ သားဖွားဆရာမနဲ့ ဒီမီးဖွားပစ္စည်းအိတ်ငယ်တွေကသာ သေရေး ရှင်ရေးကြား ဆုံးဖြတ်ပေးနိုင်ပါတယ်။

၂၀၂၄ ခုနှစ် တနှစ်တည်းမှာပင် UNFPA အနေနဲ့ မြန်မာနိုင်ငံအနှံ့မှာ တခါသုံးမွေးသန့်ထုပ်တွေနဲ့ အမျိုးသမီးသုံးပစ္စည်းထုပ်တွေ စုစုပေါင်း ၇၅,၀၀၀ ကျော် ဖြန့်ဝေခဲ့ပြီး၊ စိုး လို အမျိုးသမီးတွေနဲ့ မိန်းကလေး ၃၈၀,၀၀၀ ကျော်ထံ ရောက်ရှိနိုင်ခဲ့ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ လိုအပ်ချက်တွေက များပြားပြီး အရေးတကြီး ဆောင်ရွက်ဖို့လည်း လိုအပ်နေပါသေးတယ်။

၂၀၂၅ ခုနှစ် မြန်မာနိုင်ငံ လူသားချင်းစာနာမှုဆိုင်ရာ လိုအပ်ချက်နှင့် တုံ့ပြန်ရေးအစီအစဉ်အတွက် လိုအပ်တဲ့ ရန်ပုံငွေရဲ့ ၈.၅ ရာခိုင်နှုန်းသာ ရရှိထားပြီး လူသားချင်းစာနာမှုဆိုင်ရာ မိတ်ဖက်များမှာလည်း ကြီးမားတဲ့ ‌ကန့်သတ်ချက်တွေကို ရင်ဆိုင်နေရတာကြောင့် အသက်ကယ်စောင့်ရှောက်မှု ဆက်လက်ပေးအပ်နိုင်ဖို့အတွက် အလွန်ခက်ခဲနေပါတယ်။ ဆက်လက် ဖြစ်ပေါ်နေတဲ့ လူသားချင်းစာနာမှုဆိုင်ရာ အကျပ်အတည်းများအကြားရှိ ရပ်ရွာလူထုနဲ့ စိုးရိမ်ကြောက်လန့်နေတဲ့ အမျိုးသမီးတွေနဲ့ မိန်းကလေးတွေထံ ပံ့ပိုးကူညီမှုတွေ ပိုမိုရောက်ရှိနိုင်ဖို့ လိုပါတယ်။

လိင်မှုနှင့် မျိုးဆက်ပွားကျန်းမာရေးဆိုင်ရာ ကုလသမဂ္ဂအဖွဲ့ UNFPA အနေနဲ့ လူသားချင်းစာနာမှုဆိုင်ရာ အကျပ်အတည်းကြောင့် ထိခိုက်ခံစားနေရတဲ့ အမျိုးသမီးတွေနဲ့ မိန်းကလေးတွေ အသက်ကယ် မိခင်ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာ ပံ့ပိုးကူညီမှုတွေ ဆက်လက် ရရှိနိုင်စေဖို့ မြန်မာနိုင်ငံအနှံ့ရှိ မိတ်ဖက်တွေနဲ့ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်နေပါတယ်။

တခါသုံးမွေးသန့်ထုပ်(CDK)တစ်ခုမှာ အခြေခံအကျဆုံး အခြေအနေမှာပင် ဘေးကင်းပြီး သန့်ရှင်းစွာ မွေးဖွားနိုင်စေဖို့ လိုအပ်တဲ့ ပစ္စည်းတွေပါဝင်ပါတယ်။

• မီးဖွားပေးမည့်သူထံမှ မျက်စိဖြင့်မမြင်နိုင်သော အဏုဇီဝရောဂါပိုးမွှားများ ကူးစက်မှုမှ ကာကွယ်ရန် ပလပ်စတစ် ကိုယ်လုံးကာအင်္ကျီ တစ်စုံ၊
• မီးဖွားပေးမည့်သူ၏လက်နှင့် မိခင်၏မီးဖွားရာလမ်းကြောင်းနှင့် စအိုကြားနေရာပြင်တဝိုက်ကို သန့်ရှင်းရန် ဆပ်ပြာ၊
• အန္တရာယ်ကင်းစွာ မီးဖွားပေးနိုင်ရန် လိုအပ်သည့် တခါသုံး ခွဲစိတ်ခန်းသုံး လက်အိတ် နှစ်စုံ၊
• မီးဖွားရာတွင် သန့်ရှင်းသော အောက်ခံအခင်းအနေဖြင့် သုံးရန် ပလပ်စတစ် အခင်း တစ်ခု၊
• ချက်ကြိုးချည်ရန် ကြိုး/ချက်ညှပ်ကလစ် ၂ ခုစီ၊
• ချက်ကြိုးဖြတ်ရန် ပိုးသတ်ထားသည့် ခွဲစိတ်ခန်းသုံးဓား တစ်ချောင်း၊
• ချက်တိုင်နှင့် ချက်ပတ်လည်သန့်ရှင်းရန်နှင့် မွေးကင်းစကလေးငယ်အား သန့်စင်ရန် ပိုးသတ်ထားသည့် ချည် အဝတ်ပိတ်စ၊
• မီးဖွားပေးမည့်သူများ သို့မဟုတ် ပြုစုစောင့်ရှောက်မည့်သူများအတွက် အသုံးပြုရန် အညွှန်းစာစောင်၊

*ဤဆောင်းပါးကို UNFPA Myanmar ဝက်ဘ်ဆိုဒ် တွင် မူရင်းရေးသားထုတ်ဝေထားပါသည်။