ပို၍လုံခြုံကာ ကျန်းမာရေးနှင့် ပို၍ညီညွတ်သည့် လုပ်ငန်းခွင်များကို တည်ဆောက်ရန် ဒီဂျစ်တယ် တော်လှန်ရေးကို တွဲဖက်အသုံးပြုခြင်း။

‘အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လုပ်ငန်းခွင် ဘေးအန္တရာယ် ကင်းရှင်းရေးနှင့် ကျန်းမာရေးနေ့’ အထိမ်းအမှတ်အဖြစ် ဘေးအန္တရာယ် ကင်းရှင်း၍ ကျန်းမာရေးနှင့် ညီသောလုပ်ငန်းခွင်အဖြစ် ပြောင်းလဲရန်၊ အထောက်အကူပြုနိုင် သည့် ‘ဒီဂျစ်တယ် နည်းပညာ’အား ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် အဘယ်သို့ အသုံးပြုနိုင်ကြောင်းကို အပြည်ပြည်ဆိုင် ရာ အလုပ်သမားရေးရာအဖွဲ့၏ လက်ထောက် ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ် နှင့် အာရှနှင့် ပစိဖိတ်ဒေသ၏ ညွှန်ကြားရေးမှူး ဖြစ်သူ Kaori Nakamura-Osaka ကရှင်းပြသည်။

ဘန်ကောက် - ဒီဂျစ်တယ်လိုက်ဇေးရှင်း (သတင်းအချက်အလက်များကို ကွန်ပျူတာနှင့် နားလည်နိုင်သည့် သင်္ကေတများ အဖြစ် ပြောင်းလဲခြင်း) သည် ’အလုပ်အကိုင် လောက’ နှင့် ယင်းလောက၏ ‘လုပ်ငန်းခွင် ဘေးအန္တရာယ် ကင်းရှင်းရေးနှင့် ကျန်းမာရေး (OSH)’ ကို အသွင် ပြောင်းလဲပေးလျက်ရှိသည်။ 

ဉာဏ်ရည်တု၊ စက်ရုပ် တီထွင်အသုံးချမှုပညာ မှသည် ပျက်စီးယိုယွင်းနိုင်သော အာရုံခံကိရိယာများ၊ virtual reality (အစစ်အမှန် မဟုတ်သော်လည်း အစစ်အမှန်ကဲ့သို့ ခံစားရစေသည့် ကွန်ပျူတာနှင့် ဖန်တီးထားသော ကမ္ဘာ) အထိ ပါဝင်သော ဒီဂျစ်တယ် နည်းပညာများသည် လုပ်ငန်းခွင်များ၏ အသွင်ကို လုံးလုံးလျားလျား ပြောင်းလဲပေးလျက်ရှိသည်။ ၎င်းတို့တွင် လုပ်ငန်းခွင် ကျန်းမာရေးနှင့် ဘေးကင်းလုံခြုံရေးအပေါ် သက်ရောက်နိုင်သော အန္တရာယ်များကို လျှော့ချပေးနိုင်သည့်၊ အလုပ်လုပ်ကိုင်နေရသည့် အခြေအနေများကို တိုးတက် ကောင်းမွန်စေမည့် အလားအလာ ကြီးကြီးမားမားရှိသည်။    သို့ရာတွင်၊ ဤအရာများသည်လည်း အန္တရာယ် အသစ်၊ မညီမျှမှု၊ စည်းကမ်းထိန်းညှိမှု ဟာကွက်များကို ဖြစ်စေသောကြောင့်၊ ဖြစ်လာနိုင်သော ဤပြဿနာ များကို အဆောတလျင် ကိုင်တွယ်ဖြေရှင်းရပါမယ်။ 

အာရှနှင့် ပစိဖိတ်ဒေသ တစ်ဝှန်းရှိ လုပ်ငန်းများ၌ digital transition (လုပ်ငန်းဆောင်တာများကို ဒစ်ဂျစ်တယ် နည်းပညာဖြင့် ပို၍ ခေတ်မီတိုးတက်အောင် ပြောင်းလဲပေးသည့် လုပ်ငန်းစဉ်) သည် အရှိန်အဟုန်ဖြင့် တိုးပွား လျက်နေသည်။ Automation သည် (လူအစား အလိုအလျောက်လုပ် စက်ကိရိယာကို အသုံးပြုခြင်း)        အလုပ်သမားများကို ဓာတုပစ္စည်း၊ ဆူညံသံ၊ ဖုန်/အမှုန့်၊ အပူချိန်လွန်ကဲမှု၊ အန္တရာယ်ကြီးမားသည့် စက် ယန္တရားများနှင့် တွေ့ထိလုပ်ကိုင်ရသည့် အခြေအနေများကို လျော့နည်းသွားစေလျက်ရှိသည်။   

နယူးဇီလန်နိုင်ငံတွင်၊ စက်ရုပ် အသုံးပြု ကွန်ရက်ချိတ်ဆက်မှုများက စက်မှုလုပ်ငန်းများအဝှမ်း လုပ်ငန်းခွင် ဘေးအန္တရာယ်ကင်းရှင်းအား automation က မည်သို့ ပုံစံအသစ် သွင်းပေးနိုင်ပုံကို စူးစမ်းရှာဖွေ လျက်ရှိ သည်။ ထိုစဉ်တွင်၊ မလေးရှားနိုင်ငံသည်လည်း အီလက်ထရောနစ် လုပ်ငန်းများ၌   AI မောင်းနှင်သည့် ဘေးအန္တရာယ် ကင်းရှင်းရေးဆိုင်ရာ လုပ်ထုံးလုပ်နည်းများကို ထည့်သွင်း အသုံးပြုလျက်ရှိသည်။ စက်ကိရိယာတို့ဖြင့် စဉ်တိုက် ထုတ်လုပ်သည့် ထိုလုပ်ငန်းများ၏ စနစ်တွင် ထပ်တလဲလဲ လုပ်ရသည့်အလုပ်၊ ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ အန္တရာယ်၊ ဓာတုပစ္စည်းများနှင့်ထိတွေ့ရမှု အန္တရာယ်များ ရှိသည်။ 

ကာကွယ်တားဆီးခြင်းသည် လုပ်ငန်းခွင် ကျန်းမာရေးနှင့် ဘေးအန္တရာယ် ကင်းရှင်းရေးကို ကျားကန်ပေးသည်၊ အားဖြည့်ပေးသည်။ ခေတ်မီ စောင့်ကြည့်လေ့လာသည့် နည်းစနစ်များ၊ ရှေ့ပြေး စိစစ်တွက်ဆမှုများသည် အန္တရာယ်များ အရှိန်မမြင့်တက်မီ ထိုအန္တရာယ်များကို ရှာဖွေတွေ့ရှိ/သတိပြုရန် အလုပ်ရှင်များနှင့် အလုပ် သမားများကို အထောက်အကူပြုသည့် လက်နက်များဖြစ်သည်။ Virtual reality နှင့်  Extended reality (တိုးချဲ့ထားသော အဖြစ်မှန် အစစ်နှင့်အတုကို ကွန်ပျူတာနှင့် ဖန်တီးထားသော နည်းပညာ) သည် အထူးသဖြင့် အန္တရာယ်တွင်းသို့ ကျရောက်ရန် အလွန်လွယ်ကူသော လုပ်ငန်းများမှ အလုပ်သမားများအား မည်သို့လေ့ကျင့် ပေးရမည်ဟူသည့် နည်းလမ်းကို အသွင် ပြောင်းလဲပေးလျက်ရှိသည်။ Immersive simulations  (အပြင်၌ အမှန်တကယ် လုပ်နေရသကဲ့သို့ ခံစားရစေမည့် လေ့ကျင့်ခန်းများ) သည် ဇာတ်တိုက်ထားသည့်အတိုင်း အရေးပေါ်တုံ့ပြန်မှုများကို လုပ်ဆောင်စေနိုင်သကဲ့သို့၊ အလုပ်သမားများကို ဘေးအန္တရာယ်ရှိသောဝန်းကျင်၌ အန္တရာယ်ကင်းစွာ လေ့ကျင့်စေနိုင်သည်။ AI ကို အသုံးပြု၍ လုပ်ငန်း တာဝန်ပေးရန်၊ စောင့်ကြည့် လေ့လာရန်၊ လုပ်ငန်းများကို အကဲဖြတ်ရန် Algorithmic management (ပြဿနာ ဖြေရှင်းနည်း ဖော်ထုတ်ရာတွင် လိုက်နာရန် စည်းကမ်း/လုပ်နည်းစနစ် ) သည် အရေးကြီးသော အခန်းကဏ္ဍတစ်ခုအဖြစ် ပါဝင်သည်။    

သို့ရာတွင်၊ စနစ်တကျ ခန့်ခွဲမှုမရှိပါက ဤစနစ်များသည် အလုပ် ပိုများစေနိုင်သည်၊ လုပ်ပိုင်ခွင့် လျော့ပါးစေနိုင်သည်၊ စောင့်ကြပ်မှု ပို၍လုပ်ရနိုင်သည်၊ စိတ်ဖိစီးမှုကို တိုးပွားစေပြီး၊ ကိုယ်စိတ်နှစ်ပါး ချမ်းသာမှုကို ယုတ်လျော့  လာစေနိုင်သည်။ Digitalization သည် အဝေးမှ အလုပ်လုပ်သည့်နည်း (remote work platform)ကို ဒေသတွင်း၌ လူကြိုက်များစေသော်လည်း၊ အလုပ်နှင့် အနားယူချိန် အကြားရှိ နယ်နိမိတ်ကန့်သက်ချက်ကို ဝေဝါးစေသည်။ ကျန်းမာရေးအပေါ် ဆိုးဆိုးယွားယွား ထိခိုက်မှုများတွင် အရိုး ကြွက်သား ညောင်းညာ ကိုက်ခဲခြင်းမှသည် ကိုယ်အား- စိတ်အား ချုံးချုံးကျခြင်း၊ ဒီဂျစ်တယ်အထီးကျန်ခြင်း (ဒီဂျစ်တယ်ကမ္ဘာနှင့် ဆက်သွယ်မှုမရှိခြင်း) အထိ ပါဝင်သည်။ ပစ္စည်းများကို အပြေးအလွှားပို့ရသော (သို့) ခရီးသည်များကို အပြေးအလွှားကြိုရသော ကားသမားများသည် ၎င်းတို့ကိုယ်တိုင်နှင့် ၎င်းတို့၏ ခရီးသည်များအပေါ် အန္တရာယ်သက် ရောက်စေသကဲ့သို့ ဖြစ်နေသည်။ တီးမှုတ် ဖျော်ဖြေမှုကဏ္ဍမှ လုပ်သားများ၌ အခြေခံ OSH အကာအကွယ် မရှိသည်ကို မကြာခဏတွေ့နေရသည်။ စိတ်မှု- လူမှု ဆိုင်ရာအခြေအနေ (စိတ်ကျန်းမာရေး၊ လူမှုဆက်ဆံ ရေးစသည့်အခြေအနေများ၊ လုပ်ငန်းခွင် အဆင်ပြေ/မပြေမှုများ) သဘာဝ ပတ်ဝန်းကျင်ဆိုင်ရာ အန္တရာယ်များကြောင့် ကျန်းမာရေးနှင့် ဘေးကင်းလုံခြုံရေး အန္တရာယ်များ ကြီးထွားလျက်ရှိသော်လည်း   ဒီဂျစ်တယ်သုံး လုပ်ငန်းအများအပြား၌ အလုပ်သမားများ၏ ကိုယ်-စိတ်ကျန်းမာရေးအတွက် စနစ်တကျ တည်ဆောက်ထားသည့် ပံ့ပိုးမှုများ မရှိသေးပေ။    

အစိတ်အပိုင်းများစွာ ဆက်စပ်ပါဝင်သော ဤအသွင်ပြောင်း အင်အားများကိုမောင်းနှင်ရန်၊  အစိုးရ၊ အလုပ်ရှင် နှင့် အလုပ်သမားတို့သည် အလုပ်သမားများ၏ ဘေးကင်းလုံခြုံမှုနှင့် ဂုဏ်သိက္ခာကို လျော့ပါးစေခြင်းမရှိပဲ၊ ဒီဂျစ်တယ်လိုင်ဇေးရှင်းနည်းကို မြှင့်တင်ထားသည့် အနာဂတ်ကို ပုံဖော်ရန် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ကြရမည်။ ပြဌာန်းချက်အမှတ် ၁၅၅ နှင့် ၁၈၇ (လုပ်ငန်းခွင် ဘေးအန္တရာယ် ကင်းရှင်းရေး နှင့် ကျန်းမာရေး၊ Promotional Framework) အပါအဝင် အိုင်အယ်လ်အို၏ အခြေခံ ပြဌာန်းချက်များသည် ဤ ဦးတည်ကြိုးပမ်း အားထုတ်မှု ကို ပံ့ပိုးရန်အတွက် ခိုင်ခံသည့် လုပ်ငန်းမူဘောင်ကို ရစေသည်။   

ထိန်းညှိရေး လုပ်ငန်းမူဘောင်များ ပြောင်းလဲ ဖြစ်ပေါ်ရန်လိုအပ်ပြီး၊ အာရှ-ပစိဖိတ် ဒေသအတွင်း၌ ဥပဒေ ရေးရာ စနစ်များဖြင့် စတင် လုပ်ဆောင်နေပြီဖြစ်သည်။ 

ဥပမာ- ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဇန္နဝါရီလ ၁ရက် နေ့မှစတင်ကာ၊ စင်္ကာပူနိုင်ငံ၏ Work Injury Compensation Act ၌ ဒရိုင်ဘာ၊ အိမ်အရောက်ပစ္စည်းပို့ ဝန်ဆောင်လုပ်သားများအတွက် လူမှုကာကွယ် စောင့်ရှောက်ရေး ပြဌာန်း ချက်များကို အခြားအစဉ်အလာ အလုပ်သမားများနည်းတူ ထည့်သွင်းပေးလာသည်။ ထိုနည်းတူ၊ ဂျပန်နိုင်ငံ သည်လည်း အလုပ်အကိုင် စာချုပ်မရှိသည့် ပလက်ဖောင်း အလုပ်သမားကဲ့သို့သော ကိုယ်ပိုင်စီးပွားလုပ်ကိုင် နေသူများကိုပါ လွှမ်းခြုံမည့် OSH ဥပဒေ ပြဌာန်းချက်များကို တိုးချဲ့ရေးဆွဲနေပြီဖြစ်သည်။  
ဒါကြောင့်၊ ကျွန်မတို့ ဘယ်လိုခြေလှမ်းမျိုး နောက်ထပ်လှမ်းကြမလဲ။ 

ပထမ အဆင့်အဖြစ်၊ ဒီဂျစ်တယ် အသွင်ကူးပြောင်းရေး မဟာဗျူဟာများအတွင်း OSH ကိုထည့်ဆွဲရမည်။ (ဉာဏ်ရည်တု၊ စက်ရုပ်တီထွင်အသုံးပြုမှု မှသည် ဒေတာလုပ်ပိုင်ခွင့် အထိပါဝင်)။ ဒုတိယအဆင့်အဖြစ်၊ အယ်လ်ဂိုရစ်သမ်၏ ဘက်လိုက်မှု (algorithmic bias) ကဲ့သို့သော ပေါ်ထွက်လာသည့် အန္တရာယ်များကို ဖြေ ရှင်းရန် OSH ၏ ဥပဒေများကို ခေတ်နှင့်အညီ ပုံမှန်မွမ်းမံပြင်ဆင်ရန် လိုအပ်သည်။ တတိယအဆင့်အဖြစ်၊ အဆင့်မြင့် နည်းပညာလုပ်ငန်းများမှ အလုပ်သမားများသာမကပဲ အားလုံးသော အလုပ်သမားများသည် ဒီဂျစ် တယ်လက်နက်များကို ဘေးကင်းစွာ အသုံးပြုနိုင်ရန် သင်တန်းများကို စဉ်ဆက်မပြတ်ရရှိကြောင်း သေချာ စေရမည်။ အမျိုးသမီးများ၊ လူငယ်များ၊ သက်ကြီးလုပ်သားများ၊ မသန်စွမ်းသူများ အပါအဝင် ခုခံကာကွယ် နိုင်စွမ်း အားနည်းသည့် အုပ်စုများကို အထူးအလေးပေးရပါမည်။   
စည်းမျဉ်း၊ မူဝါဒ၊ လက်နက်အသစ်များကို ပုံဖော်ရေးဆွဲခြင်းမှသည် ၎င်းတို့ကို အကောင်အထည်ဖော်၊ သုံးသပ်သည့်ခရီးစဉ် အဆင့်တိုင်း၌ အလုပ်သမား နှင့် အလုပ်ရှင် နှစ်ရပ်စလုံး ပါဝင်ကြကြောင်း သေချာစေ ရမည်။ 

Digital innovation (ခေတ်ပေါ် နည်းပညာများကို အသုံးချ၍ အရာရာကို ပိုကောင်းအောင် တီထွင် ဖန်တီး ပြောင်းလဲခြင်း) က လူသားတွေ ကြီးကြပ်ကွပ်ကဲသည့် နေရာမျိုး၌ အစားထိုး ဝင်ရောက်ခြင်းမျိုး မဖြစ်သင့်ပဲ၊ ပံ့ပိုးခြင်းမျိုးသာ ဖြစ်သင့်သည်။ ဉာဏ်ရည်မြင့် အာရုံခံကိရိယာများ၊ ရှေ့ပြေး စိစစ်တွက်ဆမှုများ၊ လူ့အစား ထိုး ဆုံးဖြတ်ချက်ချစနစ်များ၏ အသုံးဝင်မှုကို တန်းဖိုးမဖြတ်နိုင်ပါ။ သို့ရာတွင်၊ ၎င်းတို့ကို လူ့ဆုံးဖြတ်ချက်၊ လူ့ကျင့်ဝတ်စံနှုန်း၊ အလုပ်သမားအခွင့်အရေး ကဲ့သို့သော လမ်းညွှန်များ အောက်မှ၊ ခိုင်ခံ့သည့် လုပ်ငန်းမူ ဘောင်များအတွင်း ထည့်သွင်းရပါမည်။   

Digitalization သည် အချိန်တိုတိုနှင့် အကျိုးများသည့် စက်ပစ္စည်းစနစ် အကြောင်းမျှသာ မဟုတ်ပါ။ ၎င်းသည် ပို၍ဘေးကင်းလုံခြုံသော၊ ကျန်းမာရေးနှင့် ပို၍ညီညွတ်သော၊ ထိခိုက်မှုဒဏ်ကို ပို၍ကြံ့ကြံ့ခံနိုင် သော လုပ်ငန်းခွင်များကို ဖန်တီးရန် မျိုးဆက်တစ်ခုတွင် တစ်ကြိမ်သာရသည့် အခွင့်အလမ်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ သို့သော်လည်း၊ ကျွန်မတို့သည် ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့်၊ အားလုံးပါဝင်မှုဖြင့် လုပ်ဆောင်ရမည်။ အလုပ်အကိုင် လောက၏ အနာဂတ်စီသို့ လျှောက်လှမ်းရာ၌ မည်သူတစ်ဦးတစ်ယောက်မျှ မကျန်ရစ်ကြောင်း သေချာရ မည်။

ယခုနှစ် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လုပ်ငန်းခွင် ဘေးအန္တရာယ် ကင်းရှင်းရေးနှင့် ကျန်းမာရေးနေ့၌၊ တီထွင် ဖန်တီး ပြောင်းလဲခြင်း နှင့် ကာကွယ်ခြင်း တို့ အတူဒွန်တွဲလျက်ရှိသော အနာဂတ်စီသို့ တက်လှမ်းရန် သန္နိဌာန်ပြုကြ ပါစို့။ ထိုအနာဂတ်သည် ဒီဂျစ်တယ်နည်း ပညာတိုးတက်မှုတိုင်းက လူ့ဂုဏ်သိက္ခာ၊ ကျန်းမာရေး၊ ဘေးကင်း လုံခြုံရေးအတွက် ရှေ့သို့လှမ်းသည့်ခြေလှမ်း ဖြစ်သည်။ 

(မှတ်ချက် - ဆီလျော်အောင် မြန်မာဘာသာပြန်ဆိုထားပါသည်။)

ဤဆောင်းပါးကို ILO ဝက်ဘ်ဆိုက်ဒ် တွင် မူရင်းရေးသားထုတ်ဝေထားပါသည်။